A AULA CASTELAO DE FILOSOFÍA, como colectivo de ensinantes de educación secundaria na súa maioría, e como foro de reflexión crítica, de renovación educativa e de contribución á normalización da lingua e cultura propias de Galicia, quere manifestar e denunciar o seguinte:

Amosamos a nosa preocupación e repulsa polas medidas restritivas que nos últimos anos e até o presente foron quen de estabelecer “por goteo” os gobernos autonómico e central, provocando o desmantelamento concienciudo dunha Educación Pública, que impide no presente un traballo de calidade do profesorado sen garantir a mesma calidade e a igualdade de oportunidades para a mocidade.

Neste contexto queremos evidenciar unha deterioración do ensino provocada polos seguintes factores:

– A redución e drástico axuste do corpo de ensinantes, sometido á elevación do horario lectivo até 20 horas semanais. Isto e outras medidas aquí expostas, non deixan marxe suficiente para os labores de coordinación, dinamización, realización de actividades complementarias e extraescolares, de intercambio interdisciplinario, de formación ou renovación educativa do profesorado…, redundando negativamente na atención ao alumnado.

– O axuste do tamaño do profesorado por mor da eliminación de especialistas en cada disciplina, substituídos por profesores/as non especializad@s que se ven na obriga de cubrir o seu horario con materias afíns.

– O aumento do número de alumn@s por aula.

– A tendencia á eliminación dos desdobres nas disciplinas que os necesitan.

– A eliminación da hora de Reunión de Departamento do horario lectivo semanal, que pexa os labores de coordinación necesarios para unha posta en práctica efectiva e actualizada da Programación de Departamento e de Aula.

– A redución de horas de Titorías ao alumnado e aos pais, que está obrigando á maioría do profesorado a ter que os atender fóra do horario lectivo. Redución que asemade obstaculiza as tarefas de coordinación de actividades das Titorías dende o Departamento de Orientación de cada centro escolar.

– A falla dun marco legal que regule o horario e o traballo das Bibliotecas Escolares, que nos últimos anos están a contribuír ao desenvolvemento interdisciplinario e á renovación educativa.

– A inadecuada obriga de facer gardas de autobuses no momento de entrada e saída dos centros escolares do alumnado da ESO.

– A redución de profesorado que provoca o aumento do desemprego entre o profesorado interino.

– Os recortes salariais progresivos, até a eliminación da paga extra, coa conseguinte perda de poder adquisitivo e deterioración económica.

– As novas medidas na consideración das baixas por enfermidade que supoñen a eliminación de dereitos adquiridos e unha importante perda de ingresos económicos.

– A introdución da sección bilingüe no sistema educativo con incursión de idiomas non ambientais, co conseguinte menoscabo no currículo das materias elixidas para tal fin e a consabida selección do alumnado. Os investimentos en laboratorios de idiomas e o mantemento dos desdobres, de facérense, solucionarían as carencias idiomáticas e a mellora da súa aprendizaxe da man de especialistas.

– O Decreto do Plurilingüismo estabeleceu unha situación desfavorábel para a transmisión e aprendizaxe da lingua galega cos límites impostos nesta competencia lingüística.

– Unha inadecuada concepción, xestión e planificación do Proxecto Abalar.

– A ausencia no currículo oficial de contidos regulados por lei para atender o coñecemento da linguaxe audiovisual.

– A presenza da Relixión no horario lectivo, que por non formar parte dun saber científico, debería quedar na esfera privada. No currículo oficial da ESO está presente a materia optativa de Historia das Relixións, que cubre dun xeito adecuado o achegamento ao coñecemento do feito relixioso.

– A potenciación dunha educación de elite e das tendencias de privatización, marcando cada vez máis as diferenzas de oportunidades.

Tendo en conta o exposto, a AULA CASTELAO DE FILOSOFÍA considera que a situación é tan alarmante que se fai necesario e urxente a elaboración dun manifesto de denuncia da deterioración da Educación Pública, secundado polos Claustros de profesores e profesoras da comunidade educativa de Galicia e pola Sociedade. Amais tamén consideramos mester, a busca de medidas a acordar, xa que o novo anteproxecto da Lei Orgánica de Mellora da Calidade Educativa (LOMCE) non fai máis que reforzar este camiño xa trazado cara a unha educación retrógrada, clasista, segregacionista e centralista, que perpetúa o “adoutrinamento” na súa base.

Pontevedra, xaneiro de 2013

Manifesto_Ensino_Público

A Aula Castelao foi galardoada co premio Xoán Manuel Pintos 2011, concedido polo Concello de Pontevedra e a Rede de Entidades Amigas da Lingua. Desta maneira se recoñece o labor de impulso, que o noso colectivo fai, do uso da lingua propia de Galicia: o galego. Tódalas persoas que formamos parte da Aula Castelao agradecemos ao Concello de Pontevedra e á Rede de Entidades Amigas da Lingua, o recoñecemento do noso traballo a prol da normalización da nosa lingua, que facemos extensíbel á tódalas persoas que usan o galego no seu día a día e nas súas diferentes tarefas e traballos. Grazas a todos.

Para máis información: http://anopintos.pontevedra.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=3&Itemid=7

Samir Amin, quen clausurou a pasada SGF, agasállanos cun artigo onde fai unha análise dos acontecementos que se están a vivir no mundo árabe. Aquí podedes ler ou descargar o artigo traducido ao galego e maila súa versión orixinal no idioma francés.

2011: a primavera árabe?

SAMIR AMIN

O ano 2011 comezou cunha serie de estrepitosas explosións de cólera dos pobos árabes. Dará lugar esta primavera árabe a unha segunda fase do “espertar do mundo árabe”? Ou ben estas revoltas acabarán estancándose e finalmente fracasarán –como sucedeu coa primeira fase deste espertar tratado no meu libro L’éveil du Sud (O espertar do Sur)? Na primeira hipótese, os avances do mundo árabe inscribiranse necesariamente no movemento de superación do capitalismo/imperialismo a escala mundial. O fracaso mantería o mundo árabe na súa condición actual de periferia dominada, impedíndolle acadar o rango de actor activo na configuración do mundo.

Read more

Mercedes Moreno Sande, membra da Aula Castelao de Filosofía, presentou a conclusións da XXVIII SGF, Filosofía e mentira:

O mundo está cambiando. A brutalidade capitalista está mostrando sen veos a súa faciana non dun xeito remoto, en lugares lonxanos. Aquí mesmo, en Galiza, empezamos a comprender que o noso soño de prosperidade, liberdade e progreso está a piques de quebrarse.

Dicíanos Teresa Oñate que a mentira estructural que sobretermina a nosa época impídenos contestar á pregunta: ¿ónde estamos? Por elo, quixemos indagar sobre a mentira, para poder edificar a nosa praxe.

A construcción do relato da realidade, alén, a construción do mundo, susténtanse sobre ficcións que inducen efectos de verdade. O fundamento, que Miguel Morey achegounos a través da ollada de Niezstche e Deleuze, non está na racionalidade e no coñecento, coa súa dicotomía verdadeiro e falso, senón no sentido e o valor das afirmacións sobre as que cimentamos as nosas verdades.

Os medios de comunicación constitúen un dos sustentos primordiais da nosa visión do mundo. Amplían a nosa ollada, achegándonos co seu potencial tecnolóxico instantáneamente imaxes de acontecementos lonxanos que se presentan como “a realidade”. Estes medios contribúen a fixación desas ficcións nas nosas conciencias: como recordaba Morey, xa Nietzsche sabía que as nosas invencións, petrificadas e desvencelladas da súa xénese, repetidas hoxe ata a saciedade nas pantallas e nos impresos, tomarían a apariencia de verdades inamobibles. Eís a maxia: a metáfora ten efectos reais, e baixo o feitizo desa ollada, as posibilidades de cambio bloquéanse: ¿quén pode ir en contra da “realidade”?

Nese senso extramoral, retomando a Deleuze, urxe entón establecer “quén pode afirmar, dende ónde e para qué”. Os medios afirman. Luca de Tena e Pascual Serrano, xornalistas de dilatada experiencia, converxen cos filósofos no núcleo da súa análise: non hai obxectividade, nin neutralidade. A propia estructura dos medios e as rutinas profesionais xeneran espazos de distorsión insalvables: hai que estar previdos, pois, cando abrimos calquera xornal o prendemo-la tele. O medio filtra necesariamente os acontecementos, e como dicían Serrano e Luca de Tena, nese filtrado hai omisións, silencios, e contidos que ocupan o espacio preferente da axenda. Xerarquizan as informacións, dan primacía a unhas fontes sobre outras, e levantan os seus discursos sobre afirmacións non cuestionadas: aquelo que constitúe o núcleo da ideoloxía dominante nunca se tematiza directamente. Recordaba Capdequí que a fragmentación do discurso podería ser unha nova forma de dominación das estructuras de poder, xa que esa quebra do sentido impide distinguir onde remata a verdade e empeza a mentira.

Tanto Luca de Tena como Serrano afirmaron aquí: os medios, ademáis, minten. Iso devolve á mentira ao plano moral. O engano deliberado sitúase na dicotomía, plantexada por Serrano, entre unha élite coñecedora e responsable e o consumo xeralizado de información por parte dunha masa acrítica que outorga a súa confianza aos medios de comunicación. Recordamos a etimoloxía probable da palabra “mentira” coa que xogaba Morey: mentir e ocultar na mente unha cousa e dicir outra.

Advertía Serrano que tapar unha verdade cunha mentira produce o mesmo efecto de desinformación que a censura dos rexímenes totalitarios. Ante unha afirmación e a súa contraria, en ausencia de poder comprobar cal é a verdadeira, o receptor, illado, é incapaz de saber qué está acontecendo.

Ben sabemos que os medios non poden dicir que minten sen caer no paradoxo. Non esperemos, pois, que o digan.

Mentres tanto, nese “quén fala” que propoñía Deleuze, aparecen as grandes empresas de comunicación que non son entidades neutras ó servizo da verdade: defendendo os seus propios intereses, defenden necesariamente tamén os intereses do capitalismo e das súas estructuras de poder.

A cuestión aféctanos de forma máis acuciante se temos en conta a dimensión política: o que está en xogo, dicía Isabelle Garó, é a democracia fronte a violencia antidemocrática neoliberal. A mentira xoga un papel fundamental na política, e niso coincidiron todos os poñentes que abordaron a cuestión. Xosé Luís Barreiro situou a mentira política dentro dun xogo de linguaxe socialmente establecido no que participan os políticos (mentirosos), os medios de comunicación (correa de transmisión das mentiras e coñecedores da súa mendacidade) e os receptores, destinatarios do xogo e conniventes con él. Así, hai mentira, pero non engano, porque sabemos que nos minten. Pero según Garó, a mentira, considerada como un xogo de espellos onde a vontade de autoengano se emparella coa vontade de mentir para que nada cambie, non é unha categoría sufientemente potente para analizar os mecanismos de dominación, xa que esta dominación non se exerce exclusivamente no plano da linguaxe, senón que é unha combinación de discurso e prácticas. Ela propúxonos retomar o potencial analítico do concepto marxista de “ideoloxía”. As ideas (ou volvendo ao principio, as ficcións, ou construccións, ou metáforas) son representación e parte da realidade. Parten dela e volven a ela, transformándoa. É nese punto de encontro entre idea e realidade (é dicir, nas conciencias vivas) onde radica a posibilidade dunha transformación. Quizais debamos, como pedía Barreiro, facernos maiores de edade e asumir dunha vez a nosa responsabilidade nos acontecementos e na historia. Non para culpabilizarnos (a culpa non deixa de ser outra metáfora), senón para intentar facernos donos do noso destino.

¿Onde está a raíz da nosa pasividade política ante o deterioro progresivo das nosas condicións de vida? Quizáis, no medo ante a incertidume, como sinalaba Barreiro, que fará que prefiramos sempre o malo coñecido, mentres non sexa demasiado malo. Quizáis no illamento do traballador, como sinalaba Garó, que desfai os lazos tradicionais de solidaridade e acción colectiva someténdoo ás presións da competencia e a productividade.

Ou quizáis na imposibilidade de construir un relato, como sinalaba Capdequí, seguindo a Hannah Arendt. O relato, como experiencia de coñecemento que permite comprender, reconcílianos co mundo, disipa o medo, e permítenos actuar nel. Dicía está mañá o profesor Bermejo que a historia, como todos os relatos de evocación do pasado, é instrumento clave para o manteñemento da identidade persoal e colectiva. Así, a manipulación deliberada da memoria histórica pode convertir o relato nun conto inmovilizador. Ángeles Maestro recordaba cómo os espellos de poder non son senón xogos de apariencias que persiguen crear unha imaxe da realidade que bloquee calquera posibilidade de acción. A través da aniquilación da memoria, mutílanse as posibilidades do proxecto emancipatorio. A posmodernidade sancionou a morte dos grandes relatos deterministas: ningún proxecto emancipatorio se verá consumado ó final dos tempos a través dun desplegue necesario. Con Maestro, podemos dicir que a realización dese proxecto emancipatorio depende da acumulación da memoria e da nosa capacidade de aprender dos acertos e erros das xeracións anteriores. Depende de nós e da nosa praxe, e, como lembraba Capdequí, pertence o reino da contixencia: pode ser, ou pode non ser.

Pero o dominio capitalista non se exerce só a través de mentiras narrativas, do desarraigo identitario e da fragmentación da experiencia. A tecnoloxía tamén forma parte dos instrumentos estructurais de dominación que someten a todos os pobos da Terra. Unha tecnoloxía que, como dicía Oñate, é capaz da máxima letalidade e fronte á que a intelixencia está alienada adorando falsos ídolos. Na base metafísica do capitalismo máis violento e feroz subxace unha temporalidade histórica proxectada cara a consecución dun mundo onde non haxa morte, nin vellez, nin dor, nin tristura, nun disparatado culto ó externo que mostrou moi ben Eulalia Pérez Sedeño na súa análise da biotecnoloxía. A mentira desplégase aquí en toda a súa magnitude, e tamén en toda a súa evidencia, no slogan da investigación xenética: o triunfo, gracias a tecnoloxía, da liberdade sobre a necesidade.

A ciencia médica conspira é minte. Así de taxante foi Pérez Sedeño. Considerar a saúde como propiedade do organismo, totalmente desvencellada das condicións ambientais e sociais, enmascara fortes intereses económicos nos que están involucradas empresas tecnolóxicas, industrias farmacéuticas e compañías de seguros médicos. O cancro, cunha prevalencia crecente nunha poboación cada vez máis nova, é o indicador evidente de que a contaminación causada polo industrialismo non só extermina a rica diversidade de especies animais e vexetais que póboan o planeta, senón que aféctanos a nós, como organismos vivos parte do ecosistema que nos proporciona cobixo e do que dependemos. Fronte a un enfoque verdadeiramente preventivo, que supoñería desmantelar un modo de producción tan letal para a vida, instáurase unha nova mentira: o cancro é un risco que reside dentro de nós. A súa detección por medio de artefactos cada vez máis caros e sofisticados (falsamente chamada “prevención”), a inmensa cantidade de fondos públicos que van parar á investigación xenética, son só a punta do iceberg dos intereses do capitalismo global por ocultar, con mentiras, que é responsable directo da morte e da destrucción de millóns de seres, e por tanto, inimigo da vida. A avaricia que se agocha na médula deste disparate global entrana riscos aínda maiores: igual que a tecnoloxía nuclear, a tecnoloxía xenética pode xerar problemas impredecibles, a medio ou longo prazo, que non sexamos capaces de resolver e que non teñan volta atrás. Advertía Pérez Sedeño que a manipulación xenética supón a modificación dun sistema biolóxico, non dun sistema mecánico. A vida non é a nosa serva, e é incontrolable. O final atopamos de novo a falacia do dominio da natureza como promesa dun mundo feliz, a mentira da tecnoloxía como liberadora. A liberdade, como nos recordaba Oñate, está na acción humana, na praxe, ou non está en ningures.

Máis mentiras viven na fantasía capitalista. Tras longos anos de esclavitude brutal e servidume feroz, por fin, instáurase un reino de liberdade onde cada individuo é responsable do seu éxito e fracaso. O traballador ofrece no mercado a súa forza de traballo a cambio de salario, nun xogo basado no cálculo racional e na liberdade de decisión.

Pero sinalaba Garó que o cínico triunfador e a súa contrapartida, o parado culpable, forman parte da ideoloxía dominante. Ideoloxía que lexitima o capitalismo e inhibe a acción. A socioloxía contribúe a disipar o engano: Antía Pérez Caramés puxo sobre a mesa que a explotación económica capitalista dos seres humanos segue a producirse, non xa en remotas fábricas de lugares lonxanos, senón aquí, na nosa terra, mostrando a súa faz máis torva cando falamos dos máis deprotexidos: a poboación migrante. Confinados en nichos de traballo, sen oportunidades de mobilidade, sofren o acoso dobre das estructuras administrativas, ao servizo da economía, e do racismo alentado polos medios de comunicación. Mentres, os galegos vemos como as nosas condicións de vida e traballo se deterioran inexorablemente.

Galicia tamén vive sumida na néboa dos espellos de poder. Cuns medios de comunicación que propiciaron e aínda propician a pérdida da súa identidade, desarraigada das súas tradicións máis íntimas na súa fuxida cara o oropel capitalista, convertidos os seus vizosos montes nun monocultivo de eucaliptos, suxas as rías e os ríos por industrias e chapapotes, cuns políticos que alentan o emprego dunha lingua allea, esquecendo que o colectivo, fronte o individualismo capitalista, sempre formou parte do noso modo de estar no mundo, cunha memoria rota onde apenas quedan xa referentes propios, atopámonos na mesma encrucillada que o resto dos pobos do mundo.

A fin da historia é a derradeira falacia. Recordounos Bermejo, que os medios, unha vez máis voceiros da dominación, propagaron sen pudor por tódolos rincóns da Terra a imposibilidade de calquera tentativa de cambiar radicalmente a orde do mundo. Mundo que ten como límites inapelables o mercado, a tecnociencia e as democracias parlamentarias.

Deste modo chegamos á mentira máis fonda que palpita aínda segredamente no fondo do capitalismo: non se poden cambiar as cousas.

Garó falounos da crise de lexitimidade das estructuras vixentes porque é xa evidente que nin traerán xustiza, nin traerán beleza (basta con observar a degradación das nosas antaño fermosas paisaxes), nin traerán paz (vivimos nun Estado en guerra), nin traerán abundancia (o número de famentos crece e crece), nin traerán liberdade (non existe liberdade onde existe dominación). ¿Cómo segue en pé este monstruo que parece querer arroxarnos ós abismos nunha carreira absurda cara ningures? Cabalgando sobre enganos. Cabalgando sobre o medo e o terror. Cabalgando sobre o control dos recursos necesarios para a vida. Cabalgando, cando é necesario, sobre a forza bruta e a violencia.

Para concluir, volvemos ó principio. As cousas están cambiando. Pero os cambios poden ser tamén unha oportunidade. A oportunidade de facernos máis conscientes da nosa liberdade radical, que nada ten que ver con escolla entre opcións e cálculos racionais. Nas nosas mans está seguir aceptando unha posición sumisa e pasiva, ou despregar por fin a acción liberadora que transforme por fin a imaxe do mundo. Non temos o poder. Pero, como recordaba Ángeles Maestro, podemos conquistalo a través da loita política (moito máis profunda que escoller entre dous ou tres partidos) e a reinstauración da democracia. Estos son os tempos que nos tocaron vivir. Podemos decidir ser mero cemento morto en mans dun sistema nihilista sementador de inxustiza, fealdade, e falsidade ou intentar, unha vez máis, construir un mundo distinto. Só fai falla deixar de crer na derradeira mentira capitalista: que nada está nas nosas mans, e que non somos máis que animais cobizosos e egoistas que buscan a satisfacción inmediata das súas necesidades e caprichos.

Todos os relatos valiosos que nos legan os nosos antepasados dende todas as culturas do mundo afirman o contrario.

A Aula Castelao de Filosofía rexeita o chamado “Decreto do Plurilingüismo”.

 

 

A “Aula Castelao de Filosofía”, unha asociación constituída por profesionais de distintos ámbitos do saber, que traballan nos eidos intelectual e docente por transformar Galiza nunha sociedade de cidadás e cidadáns libres e solidari@s, ante as Bases para a elaboración do decreto do plurilingüismo no ensino non universitario de Galiza que o goberno da Xunta vén de elaborar, quere manifestar o que segue:

1º A situación actual de acoso e agravio contra o idioma senlleiro e propio de Galiza, foi creada e dirixida por un sector da sociedade claramente marcado ideoloxicamente e polarizado partidariamente, interesado —dun xeito temerario— en fabricar un conflito lingüístico coa fin de extraer réditos electorais, desbaratando o anterior clima de consenso e diálogo social existente en Galiza ao respecto.

2º A suposta conculcación dos dereitos individuais defendida por ese sector baséase nunha vaga interpretación de corte neoliberal da liberdade individual, onde se esquecen ora o deber e o dereito de tód@l@s alumn@s a adquirir competencias lingüísticas indistintamente nas dúas linguas oficiais de Galiza ora, a existencia do dereito dos pobos a defenderen e protexeren a súa cultura propia.

Read more

Lembrámoslle ao profesorado que o desexe que debe solicitar o permiso para asistir á SGF o antes posíbel, e como mínimo con quince días de antelación ao comezo do Congreso.

Lexislación: Circular Nº 3/98 da Dirección Xeral de Ordenación Educativa e F.P.

Listaxe das comunicacións aceptadas.

Read more

A Aula Castelao de Filosofía suscribe o manifesto en apoio de Aminetu Haidar e da causa do pobo saharauí promovido desde Galiza. Podes lelo e colaborar premendo embaixo.

Read more

Os días 9, 10 e 11 de decembro de 2009, dentro da Programación de Outono da Vicerreitoría de Pontevedra da Universidade de Vigo, a Aula Castelao de Filosofía organiza as Xornadas Xeneros na Arte.

Lugar: Casa das Campás, Pontevedra. Ás 20:00 horas. Entrada libre.

Read more